گذرگاه عبرت

درس پنجم
تمدن هندوچين
1- تمدن هند:
- هند پيش از آرياييها:
1- موهنجودارو و هاراپا دو منطقه باستاني هند هستند.
2- هند در اين عصر با سومريان و مصريان روابط بازرگاني داشتند.

- ورود آرياييها:
1- آياييها با غلبه بر دراويدي‌ها بر هند مسلط شدند
2- آرياييها در هند برخلاف ايران حكومت مركزي تشكيل ندادند
3- زبان آريايي سانسكريت بود
4- چندگانه پرستي ميان آنان رايج بود
5- آيين ديني آرياييها وداها نام داشت
6- آرياييها نيروي نظامي مشخص داشتند
7- ويس‌ها به بازرگانان، كشاورزان و پيشه وران گفته مي‌شد
8- آرياييها هنديان اصيل را نجس ناميدند

- ظهور بودا:
1- به معناي نجات يافته است
2- بودا با برهمن مخالفت داشت

2- نخستين امپراتوران هند:
- داريوش اول هند را خراج گذار ايران نمود
- با سقوط هخامنشي هند بدست اسكندر افتاد
- با مرگ اسكندر حكومت محلي بدست چند راگوپنا شكل گرفت كه موريا نام داشت
- حكومت موريا آيين بودا را پذيرفت
- بعد از موريا گوپتاها به قدرت رسيدند كه آيين برهمن داشتند


سؤال تشريحي:
قبل از حكومت محلي در هند چه دولت‌هايي بر اين سرزمين حاكميت داشتند؟

سؤال تستي:
زادگاه آيين بودا كدام كشور است؟
1- هند
2- چين
3- ژاپن
4- كره


چين باستان:
- نخستين سلسله در چين باستان شانگ نام داشت
- چينيان برخلاف هنديان به ثبت وقايع پرداختند
- چين به گسترش خط و تقويم پرداخت
- دومين سلسله در چين ناچو نام داشت
- يكي از شاهان ناچو شي هوانگ تي بود كه ديوار چين را بنيان نهاد و با كنفوسيوس مخالفت داشت
- بعد حكومت هان تشكيل گرديد كه جاده ابريشم ايجاد شد
- در چين برخلاف بقيه تمدنها طبقه كاهن ايجاد نگرديد


سوال تشريحي:
وضعيت دين در سرزمين چين چگونه بود؟

سوال تست:
اولين سلسله که در چين حاکم گشت کدام است؟
1- شانگ
2- باچو
3- يو
4- ناچو



درس ششم
تمدن ايران
1- تمدن قبل از آريايي:
- ايران بخشي از فلات ايران بود
- قديمي‌ترين ساكنان ايران قبل از آريايي عبارتند از ايلامي، كاسي‌ها، لولوبي، گوتي
- منابع ايران بيشتر مورد استفاده سومر و بابل قرار مي‌گرفت
- يكسري آثار از تمدن قبل از آريايي در ايران وجود دارد، مانند شهر سوخته

2- تمدن ايلام:
- تمدن ايلام بيشتر به مناطق غربي و جنوب غربي ايران امروز اطلاق مي‌گرديد
- تمدن ايلام به سه دوره تقسيم مي‌گردد:
1- ايلام قديم
2- ايلام ميانه
3- ايلام نو
- مهمترين منطقه ايلام شوش بود
- هجوم كنندگان به ايلام به ترتيب آشور، سومر، كلداني‌ها
- خداي تمدن ايلام شوشنياك بود
- معبد چقازنبيل از معابد بزرگ ايلام است
- به جهان بعد از مرگ عقيده داشتند
- خط تمدن ايلام ميخي بود كه از سومريان اقتباس كردند
- در تمدن ايلام زنان بيشتر از مردان از منزلت برخوردار بودند


سوال تشريحي:
وضعيت زنان در سرزمين ايلام چگونه بود؟

سوال تست:
مهمترين تمدن در ايران قبل از آريايي کدام است؟
1- ايلام
2- بابل
3- سومر
4- اکد

درس هفتم
1- آريايي‌ها:
- محل سكونت اوليه آنان اوراسيا بود
- آريايي دو قسمت شد:
1- آريايي – اروپايي
2- آريايي – آسيايي:
الف- ايراني
ب- هندي

- ساختار اجتماعي:
1- با كشاورزي و دانش بوميان آشنا شدند
2- استفاده از اسب و گردونه بود كه به آنان در مقابل بوميان برتري نظامي بخشيد
3- در ميان آريايي‌ها خانواده نقش مهمي داشت
4- رئيس قبيله در ميان آنان دو امتياز داشت:
الف- مالكيت زمين
ب- اصالت خون
5- كوي‌ها هم كاهن بودند و هم فرمانرواي سياسي
6- كوي‌ها سلسله كيانيان را تشكيل دادند
7- كوي‌ها سه طبقه اجتماعي داشتند:
الف- دامدار
ب- روحاني
ج- جنگ آور

2- اعتقادات اوليه آريايي‌ها:
- آيين مذهبي آريايي‌ها را مغ‌ها برگزار مي‌كردند
- مغ‌ها خود را مهار كننده تغييرات طبيعت مي‌دانستند
- در زمان آريايي‌ها زرتشت ظهور كرد
- سه اصل اخلاقي زرتشت‌ عبارت بود از كردار نيك، گفتار نيك، پندار نيك
- مغان با زرتشت مخالفت داشتند
- مسئول اجراي آيين زرتشت موبدان بودند
- با ظهور زرتشت طبقه كشاورز به وجود آمد

3- آريايي‌ها از اتحاد تا تشكيل دولت:
- آريايي‌ها ساكنان غرب ايران را ماد ناميدند
- آشوري‌ها اولين كساني بودند كه به ماد اشاره داشته
- ماد در آذربايجان امروزي سكونت داشتند
- مادها به دليل ترس از آشور به تدريج اتحاد نمودند
- ديااكو رياست اتحاديه آنان را بر عهده داشت
- همدان مركز حكومت ديااكو بود
- جانشين ديااكو فرورتيش بود كه سكاها مانع غلبه او بر آشور گرديد
- بعد از مرگ فرورتيش ماد بدست سكاها افتاد
- هوخشتره با سكاها صلح نمود اما در نهايت بر آنان غلبه كرد و ماد را احيا نمود
- هوخشتره با بابل متحد شد و آشور را ازبين برد
- هوخشتره به دولت لوديه در آسياي صغير حمله كرد كه نتيجه‌اي نداشت

4- علل انقراض ماد:
- فتح آشور تنها بزرگان و فرماندهان نظامي را ثروتمند كرد
- جانشين هوخشتره – اژدهاك با تجمل زندگي مي كرد
- در زمان اژدهاك سرزمين ماد توسط شاهزادگان اداره مي‌شد
- دختر اژدهاك با حاكم خوزستان – انشان ازدواج نمود كه نتيجه آن كوروش بود
- كوروش نظر مساعد بابل و ماد را جلب كرد
- كوروش با حمله به هگمتانه ماد را برچيد

5- تمدن ماد:
- فرهنگ و سنت آنها:
1- دين مشخص نداشتند
2- آتشكده‌هاي مداير نشان از اعتقاد آنان به اهورامزدا است.
- معماري و هنر


سؤال تشريحي:
چگونگي ايجاد دولت ماد را بنويسيد.

سؤال تستي:
آخرين فرمانرواي ماد كه نقش مهمي در انقراض ماد داشت چه كسي بود؟
1- ديااكو
2- فرورتيش
3- هوخشتره
4- اژدهاك



درس هشتم
هخامنشيان
حكومت كوروش:
- مهمترين ويژگي كوروش خردمندي او بود
- فرمانرواي لوديه به جهت نسبت خويشاوندي با ماد به جنگ كوروش رفت
- كوروش اقوام شرق را نيز سركوب كرد
- كوروش بابل را كه شهري آباد بود تصرف نمود
- كوروش به خداي بابليان احترام گذاشت و اسيران آن را آزاد نمود
- پايتخت كوروش پاسارگاد بود

كمبوجيه:
- پسر كوروش بود
- اقدام مهم كمبوجيه تصرف مصر بود
- دليل حمله به مصر كمك اين دولت به لوديه بود
- كمبوجيه برخلاف تصور مصريان اززمين به اين دولت حمله برد
- چون كمبوجيه به مردم مصر احترام گذاشت با مقاومت زيادي مواجه نشد
- كمبوجيه قصد تصرف ديگر مناطق آفريقا را داشت كه ناچار به بازگشت به ايران گرديد

داريوش:
- برديا است خود را جانشين حقيقي كوروش معرفي كرد
- داريوش توانست نظر مساعد برخي بزرگان را متوجه خود سازد
- داريوش برديا را به قتل رساند
- داريوش 9 پادشاه محلي را كشت كه تصوير آنها در كرمانشاه است
- داريوش در پايان عمر به يونان نيزلشکر كشي كرد
- در جنگ ماراتن آتني‌ها از شهر خود در مقابل داريوش حمايت كردند
- جام طلايي داريوش از مهمترين آثار بجاي مانده از دوره هخامنشيان است

جانشينان داريوش:
1- خشايارشاه
2- داريوش دوم
3- اردشير دوم
4- اردشير سوم
5- مقدونيه


سؤال تشريحي:
چند مورد از اقدامات مهم داريوش را بنويسيد.

سؤال تستي:
اقدام مهم كمبوجيه چه بود؟
1- تصرف يونان
2- تصرف هند
3- تصرف مصر
4- برچيدن لوديه


اوضاع فرهنگي اجتماعي هخامنشيان:
- داريوش ارتباطات قومي ميان بابل- ماد و شوش را برقرار كرد
- داريوش قلمرو هخامنشيان را به ايالتهاي مشخص تقسيم كرد
- داريوش در قانونگذاري خود از حمورابي اقتباس كرد
- خط پارسي در دوره هخامنشي رايج بود
- داريوش يك سپاه ده هزار نفر مجهز ايجاد كرد
- داريوش فرماندهان را بيشتر از ميان پارسيان انتخاب كرد
- هنر در عصر هخامنشيان به اوج خود رسيد
- آثار عمده معماري هخامنشي در تخت جمشيد- بيستون، نقش رستم و شوش ديده مي‌شود
- وضعيت دين در عصر هخامنشي
- طبقات اجتماعي و صنعت در دوره هخامنشي


سؤال تشريحي:
چند مورد از آثار تاريخي هخامنشيان را نام ببريد.

سؤال تستي:
بيشتر چه خطي در دوره هخامنشيان رايج بود؟
1- خط ميخي
2- خط هيروگليف
3- خط پاپيروس
4- خط پارسي

درس نهم
يونان و روم
1- يونان:
- وضعيت جغرافيايي تاثير عميقي در تفكر و انديشه آنان داشته است
- تاريخ يونان باستان به دو دوره قبل و بعد از آريايي تقسيم ميشود
- تمدن كرت قبل از ورود آريايي‌ها وجود داشته
- دولت شهر در يونان وجود داشت كه عمده‌ترين آنها آتن و اسپارت بود

2- جنگهاي يونان و ايران:
- كوروش با فتح بخشي از آسياي صغير بر راههاي بازرگاني مسلط شد
- در جنگ دريايي ميان ايران و يونان پيروزي از آن يونان شد
- دلايل شكست ايران از يونان:
1- ناآشنايي با دريانوردي
2- فقدان انگيزه
3- وجود طوفان
4- اجماع ميان يونانيان

- در جنگ آتن و اسپارت دولت هخامنشي از اسپارت حمايت كرد و نهايتاً اسپارت پيروزشد
- اسكندر به قصد انتقام جويي به ايران حمله كرد

3- تمدن يونان:
- به تعدد خدايان عقيده داشتند
- به حيات پس از مرگ عقيده داشتند
- از ديد يونانيان بيشتر خدايان در شهر المپي ساكن بودند
- كاهنان علاوه بر خدايي، غيبگويي نيز مي‌كردند
- دلايل پيشرفت علم و فلسفه:
1- علاقه به بحث علمي در يونان
2- ارتباط با ديگر مناطق
3- بردن كتابهاي هخامنشي توسط اسكندر به يونان

- مهمترين بزرگان يونان:
1- سقراط
2- افلاطون
3- ارسطو
4- هردوت


سؤال تشريحي:
دلايل عمده پيشرفت علم در يونان چه بود؟

سؤال تست:
ايران در جنگ آتن و اسپارت از کدام يک حمايت کرد؟
1- آتن
2- اسپارت
3- هيچ کدام
4- هردو را تقويت کرد

امپراتوران روم:
- از رم تا روم
- سزار مشهورترين فرمانرواي روم بود كه قيام بردگان به رهبري اسپارتاكوس را سركوب كرد
- ظهور حضرت عيسي دراواخر حكومت سزار بود
- در روم حكومت جمهوري و همچنين ارواح پرستي رايج بود
- هادريان كه فردي خوشنام و اهل صلح بود
- ديوكلسين كه روم به دو بخش غربي و شرقي تقسيم شد
- كنستانتين كه مسيحيت را به رسميت شناخت
- فتح روم شرقي توسط تركان عثماني

تمدن روم:
- ظهور مسيحيت
- فرهنگ روميان
- روميان در برخي زمينه‌ها از اشكاني و ساساني تاثير پذيرفتند
- قبل از آيين مسيح پرستش خدايان متعدد رايج بود از قبيل ژوپيتر
- در اوايل دولت روم سه طبقه داشت:
1- روميان اصيل
2- مردمان غير رومي
3- بردگان
- هنر و ادبيات روميان
- روميان درحوزه حقوق نقش عمده‌اي داشتند


سؤال تشريحي:
چگونگي ايجاد روم شرقي را بنويسيد؟

سؤال تستي:
كدام امپراتور روم به مذهب و آيين مسيحيت رسميت بخشيد؟
1- ديوكلسين
2- كنستانتين
3- هادريان
4- سزار



درس دهم
اشكانيان:
- نسبت به هخامنشي و ساساني طولاني‌تر بود
- به دليل دشمني ساسانيان و بي‌توجهي آنان به ثبت وقايع اطلاعات كاملي از آنان در دست نيست
- پارت‌ها عليه سلوكيان قيام كردند
- اشك از آريايي‌هاي شمال شرقي ايران عليه سلوكيه قيام كرد
- يكي از مهمترين شاهان اشكاني مهرداد بود
- حكومت اشكاني ملوك الطوايفي بود
ارتباط ايران و روم:
- روميان با برچيدهشدن قاياي سلوكي با اشكانيان همسايه شدند
- ابتدا در ارمنستان برخورد ميان ايران و روم شكل گرفت
- كراسوس سردار يوناني در جنگ حران از سورنا فرمانده ايراني شكست خورد

فرهنگ و تمدن اشكاني:
- اشكانيان در حكومتداري با هخامنشيان تفاوت داشتند
- مجلس مهستان در تصميم‌گيريها نقش عمده‌اي داشتند
- معبد آناهيتا خداي اشكانيان بود
- يهود در غرب و بودا در شرق در عصر اشكاني فعاليت داشتند
- دين ازسياست تا حدودي جدا بود

خط و زبان اشكانيان:
- خط و زبان يوناني و پهلوي رايج بود
- كتابهاي ويس و رامين و سندباد نامه مربوط به اين عصر است
- هنر
- حماسه‌هاي ملي ايران
- معماري وشهرسازي كه خانه‌ها سه حالت داشتند:
1- بصورت قلعه
2- خانه اشراف
3- خانه مردم عادي


سؤال تشريحي:
حكومت‌داري اشكانيان چگونه بود؟

سؤال تستي:
اولين برخورد ميان ايران و روم در عصر اشكاني كجا بود؟
1- مصر
2- لوديه
3- ارمنستان
4- بين‌النهرين



درس يازدهم
ساسانيان
شكل گيري ساسانيان:
- آخرين حكومت ايران باستان ساسانيان است
- بنيانگذار ساساني اردشير بابكان است
- اردشير بر اردوان پنجم غلبه كرد
- اردشير حكومت مركزي مقتدر تشكيل داد تا دين زرتشت تضعيف نشود
- شاپور اول روميان را در ارمنستان شكست داد
- شاپور دوم نيز اعراب را سركوب كرد و روميان را شكست داد و مانع تبليغ مسيحيت شد

ديگر حاكمان ساساني:
- بهرام گور
- قباد
- بهرام چوبين
- خسرو پرويز
- شيرويه
- انوشيروان:
1- تعليم در ارتش
2- پيروزي بر روم
3- طاق كسري


تمدن و فرهنگ ساساني:
- سيستم طبقاتي
- كشورداري همانند هخامنشيان
- خط و ادبيات
- معماري و حجاري
- وضع مسيحيت در دوره ساساني
- ورود اسلام به ايران
- موسيقي
- بازرگاني
- دين:
1- زرتشت
2- ماني
3- مزدك


سؤال تشريحي:
در زمان ساساني رابطه ايران با همسايگان چگونه بود؟

سؤال تستي:
آخرين پادشاه سلسله ساسانی چه نام داشت؟
1- بابك خرمدين
2- شيرويه
3- اردوان پنجم
4- اردشير بابكان

درس دوازدهم
اسلام در مكه
شبه جزيره عربستان:
- موقعيت جغرافيايي شبه جزيره
- تقسيمات قوم عرب:
1- عرب باقيه
2- عرب مائده

- نظام اجتماعي و طبقاتي عربستان
- دين در شبه جزيره عربستان:
1- بت پرستي
2- يهود
3- مسيح

- شهر مكه:
1- قريش
2- منبع درآمد مكه

اسلام در شبه جزيره:
- عام الفيل
- تولد پيامبر
- پيمان حلف الفضول
- نصب حجرالاسود
- غار حراء


سؤال تشريحي:
نظام اجتماعي و طبقاتي عربستان قبل از اسلام چگونه بود؟

سؤال تستي:
منبع درآمد مردم عربستان چه چيزي بود؟
1- كشاورزي
2- تجارت
3- مكانهاي مذهبي
4- 2 و 3


پيامبر از دعوت تا هجرت:
- دعوت سرّي
- دعوت آشكار
- اتهامات به پيامبر
- شكنجه ياران پيامبر
- مهاجرت به حبشه
- پيمان عقبه
- سال غم پيامبر
- توطئه دارالندوه (قتل پيامبر)

درس سيزدهم
اسلام در مدينه
1- تاسيس مسجد
2- ايجاد يگانگي ميان مسلمانان
3- تهيه نظام نامه اجتماعي
4- نبرد با مشركان:
الف- بدر
ب- احد
ج- خندق
5- نبرد با يهوديان
6- نبرد با منافقان
7- صلح حديبيه (فتح المبين)
8- نقض صلح حديبيه --> فتح مكه
9- جنگ فتح مكه
10- سال هفتم هجرت ابلاغ جهاني دعوت به اسلام
11- جنگ موته (سال هشتم)
12- جنگ تبوك (سال نهم)
13- استقرار عدالت و برابري اجتماعي
14- حجه الوداع


سؤال تشريحي:
خصوصيات دعوت سرّي پيامبر را بنويسيد.

سؤال تستي:
جنگ بدر در كدام سال اتفاق افتاد؟
1- سال دهم بعثت
2- سال دهم هجرت
3- سال دوم بعثت
4- سال دوم هجرت



درس چهاردهم
عصر خلفاي نخستين
مسأله جانشيني پيامبر:
- اطرافيان سعد بن عباده
- مهاجرين قريش همانند ابوبكر و عمر
- جريان غدير
- نو مسلمانان فرصت طلب مانند ابوسفيان
بحران ارتداد در دوران ابوبكر:
- اهل رده
- تجديد شرك
- عدم پرداخت زكات
- پيامبران دروغين
- نبرد با روم و تصرف بيت المقدس

خلافت عمر:
- گسترش فتوحات در شرق و غرب
- فتح ايران
- فتح شام و اسكندريه
- دلايل غلبه بر روم:
1- اختلاف ميان روميان
2- ساده زيستي سرداران مسلمان
- تنظيمات اداري

خلافت عثمان:
- شوراي 6 نفره تعيين عثمان
- دوران فتنه و آزمايش
- عملكرد بني اميه
- مخالفت ابوذر با اشرافي‌گري و تبعيض
- قتل عثمان
- قتل يزدگرد سوم و پايان عصر ساساني


سؤال تشريحي:
دلايل عمده فتح ايران و روم را به تفضيل بيان كنيد.
سؤال تستي:
كدام شخصيت جز مخالفان عثمان بودند؟
1- عمروعاص
2- عايشه
3- ابوذر
4- هرسه مورد



خلافت حضرت علي(ع):
- مشكلات بازسازي در دوران امام علي (ع)
1- پيدايش طبقه جديد اشراف
2- تسلط و تفوق سياسي و اقتصادي بني اميه بر جهان اسلام
3- رواج دنيا گريزي

- اقدامات امام علي (ع) در آغاز خلافت:
1- عزل حاكمان نالايق
2- بركناري اشرافي گري اموي
3- توزيع عادلانه ثروت

امام علي(عليه السلام)/امويان/عباسيان

- جنگ‌هاي امام علي (ع):
1- جنگ جمل
2- جنگ صفين
3- جنگ نهروان
- شهادت امام علي (ع)

خلافت امام حسن (ع):
- تصور نبرد با معاويه
- صلح با معاويه


سؤال تشريحي:
دلايل و زمينه‌هاي پيمان صلح امام حسن (ع) با معاويه چه بود؟

سؤال تستي:
محور اساسي و مشخصه اصلي حكومت امام علي (ع) چه بود؟
1- قداست
2- مبارزه
3- دفاع
4- عدالت



درس پانزدهم
خلافت امويان
الف- خلافت معاويه:
1- وي در جريان فتح مكه اسلام آورد
2- امام علي (ع) او را از حكومت شام بركنار كرده بود
3- براساس صلح با امام حسن به خلافت رسيد
4- پايه و اساس حكومت معاويه بر سه ركن استوار بود:
- سلطنت دنيوي
- توسعه ارضي
- سركوب مخالفان داخلي
5- معاويه براي رسيدن به اهداف اين روشها را به كار برد:
- تفسير دين
- حذف ذهاب عرب
- بدگويي به امام علي (ع)
- موروثي نمودن خلافت

ب- خلافت يزيد:
- واقعه عاشورا
- واقعه حره و قتل عام مردم مدينه
- ويران نمودن مكه

ج- خلافت معاويه دوم

د- دوران فترت:
- قيام توابين
- قيام مختار
- شورش عبدالله ابن زبير
ه- خشونت عبدالملك

و- حكومت وحشت و اختناق حجاج در عراق

ز- اصلاحات عبدالعزيز

ن- گسترش فتوحات اسلامي

ي- سقوط حكومت امويان


سؤال تشريحي:
مفاد قرارداد صلح امام حسن (ع) با معاويه چه بود؟

سؤال تستي:
كدام حادثه تاريخي مربوط به دوران فترت امويان نيست؟
1- قيام مختار
2- قيام توابين
3- شورش عبدالله ابن زبير
4- قيام زيد



درس شانزدهم
خلافت عباسيان
از روزهاي خونين شام تا شكوه بغداد
1- خلافت منصور:
- جريان ابومسلم خراساني
- اختلاف بر سر قدرت
- قيام شيعيان عراق
- پايتختي بغداد
2- خلافت هارون
3- برمكيان تا غلامان ترك
4- خلافت امين و مأمون
5- قيام بابك خرم الدين
6- خلافت معتصم
7- علويان وعباسيان(رويارويي ايمان و قدرت)
8- امام جعفر صادق (ع)
9- امام موسي كاظم (ع)
10- امام رضا (ع)
11- امام حسن عسگري (ع)
12- غيبت امام قائم (ع)
13- واپسين ايام

سؤال تشريحي:
حوادث عمده دوران خلافت منصور كدام است؟

سؤال تستي:
چه كسي براي اولين بار بغداد را پايتخت عباسيان نمود؟
1- معتصد عباسي
2- هارون
3- مأمون
4- منصور دوانيقي



درس هفدهم
ايران در قرون نخستين اسلامي1
1- فتح ايران:
- مقدمات به دوران ابوبكر مي‌رسد
- دو مرحله انجام پذيرفت
- بيشتر نواحي شرقي و ماوراءالنهر در برابر اسلام مقاومت نشان دادند

2- اسلام در ايران:
- وضعيت سه گانه:
1- قبول اسلام
2- اهل ذمه كه با جريه به ايراني بودن خود ادامه دادند
3- مهاجرت به هند

3- ايران در عهد امويان

4- پي‌آمدهاي ورود اسلام در ايران

5- خراسان: تداوم فرهنگ ملي و مهد استقلال در ايران

6- نهضت‌هاي سياسي- اجتماعي ايرانيان در زمان عباسيان

7- ديدگاهها براي كسب استقلال سياسي:
- تلفيق مذاهب قديم ايران باستان با مذاهب نوظهور
- ايجاد حكومت ملي ايراني
- نفوذ در ساختار سياست و قدرت
استقرار تشيع



درس هجدهم
ايران در نخستين قرون اسلامي (2)
1- طاهريان: طليعه استقلال ايران
1- امين را كشت و حاكم خراسان شد
2- به نام خود سكه زد
3- توجه طاهر به علم و دانش
4- علل سقوط طاهريان:
- شورش خوارج سيستان
- شورش يعقوب ليث
- نهضت علويان طبرستان
- ضعف دستگاه خلافت


سؤال تشريحي:
وضعيت سه گانه ايرانيان در قبال اسلام چه بود؟
سؤال تستي:
مقدمات فتح ايران ريشه در چه دوراني دارد؟
1- دوران ابوبكر
2- دوران عمر
3- دوران عثمان
4- دوران امام علي (ع)

2- صفاريان:
- دومين جريان استقلال طلبي در سيستان بود
- قيام آنان با تكيه بر حماسه‌هاي ايراني بود
- خوارج و عياران در سيستان
- قدرت گيري يعقوب ليث:
1- از بين بردن طاهريان
2- گسترش ارضي
- دوران عمر و ليث

3- سامانيان:
- نسبت آنان به بهرام چوبين مي‌رسيد
- بنيانگذار امير اسماعيل ساماني بود
- ولايات ماوراءالنهر به فرزندان اسماعيل داده شد
- از خلافت عباسي تبعيت مي كردند
- اهل فضل و ادب و دانش بودند
- غزنويان، سامانيان را ازبين بردند


سوال تشريحي:
خصوصيات حاکمان ساماني چه بود؟

سوال تست:
يعقوب ليث در ابتدا بر عليه چه کساني شورش کرد؟
1- صفاريان
2- طاهريان
3- سامانيان
4- علويان
از علويان طبرستان تا سير فرهنگ در صفويه

علويان طبرستان:

- مردم طبرستان بوسيله مبلغان علوي كه تحت ستم عباسيان بودند مسلمان شدند
- رهبري علويان با حسن بن زيد علوي بودر - اولين حكومت شيعي در ايران بودند
- معروف‌ترين امير علوي ناصر كبير بود
- بنابر دلايلي توسط آل زيار منقرض شدند

زياريان:
- معروفترين حاكمان آن اسفارين شيرويه و مرداويج و علي بويه بود
- مرداويج تفكر ضد عربي داشت
- آخرين آنها گيلان شاه بود

آل بويه:
- قدرتمندترين دولت ايراني را در قرن چهارم پايه ريزي كردند
- بويه از سرداران مرداويج بود
- آل بويه بغداد را فتح كرد
- عضدالدوله دولت آل بويه را به اوج رساند
- اقدامات اساسي سياسي- اقتصادي و فرهنگي عضدالدوله

دلايل انقراض آل بويه:
1- بازرگاني از خليج فارس به درياي احمر انتقال يافت
2- شورشهاي مداوم در جنوب عراق
3- شورش كامل شام بر اثر فتوحات فاطميان- روميان و بلعميان


سؤال تشريحي:
چند مورد از اقدامات اساسي عضدالدوله را بنويسيد.

سؤال تستي:
اولين دولت شيعي در ايران توسط چه كساني بنيان نهاده شد؟
1- سامانيان
2- صفاريان
3- علويان
4- آل بويه



درس نوزدهم
از غزنويان تا مغولان
حكومت تركان:
- از جمله اين حاكمان غزنويان، سلجوقيان و خوارزمشاهيان بود
- بيشتر بيابانگرد بودند و تمركز نداشتند
- تركان در عصر ساماني وارد دربار ايران گرديدند

غزنويان:
- البتكين آن را در غزنه ايجاد نمود
- يكي از جانشينان معروف او سبكتكين بود
- غزنويان به حكومت سامانيان خاتمه دادند
- هند فاقد وحدت سياسي بود لذا غزنويان به آنجا حمله كردند
- دلايل حمله به هند:
1- رسيدن به ثروت
2- جنگ عليه كفر بود
3- مشغول نمودن سپاهيان غزنوي بود
- فتح سومنات معبد بزرگ هنديان
- دوران سلطان محمود و مسعود غزنوي

سلجوقيان:
- در عصر سلطان محمود آنان نيشابور را گرفتند و با كشورداري آشنا شدند
- طغرل سلطان مسعود را شكست داد و در نيشابور به قدرت نشست
- اقدامات آلب ارسلان:
1- توسعه ارضي
2- شكست روم
3- در مسلمان كردن اروپائيان نقش عمده‌اي داشت
دوران ملك شاه و خواجه نظام الملك:
1- روابط با قراخانيان بهبود پيدا كرد
2- با خلفاي عباسي درگير شد
3- پايتخت اصفهان بود
4- الگوي حكومتداري خواجه نظام الملك
- چگونگي انقراض سلجوقيان

خوارزمشاهيان:
- موقعيت جغرافيايي خوارزم
- درگيري با خلافت عباسي
- حمله سلطان محمد به بغداد كه در همدان ناكام ماند
- بر افتادن حكومت خوارزم شاه توسط مغولان و تلاشهاي جلال الدين
-اسماعيليان فرمانروايان كوهستانها


سؤال تشريحي:
دليل حمله غزنويان به هند چه بود؟

سؤال تستي:
تشيع اسماعيلي در زمان كدام سلسله بنيان نهاده شد؟
1- سلجوقيان
2- آل بويه
3- غزنويان
4- صفاريان



درس بيستم
تاريخ ايران از مغول تا صفويه
مغولان:
- اقدامات چنگيز
- اقدامات اكتاي جانشين چنگيز
- ياساي چنگيز
- تأسيس دولت ايلخاني توسط هلاكوخان
- اقدامات اساسي هلاكوخان
- دلايل انقراض دولت ايلخاني
- سربداران
- تيموريان
- اقدامات تيمور

حاكمان بعد از مغول:
- آقاقويونلوها و قراقويونلوها
- ازبكان


سؤال تشريحي:
عوامل اصلي شكل گيري حكام محلي تا قرن نهم چه بود؟

سؤال تستي:
به دنبال اقدامات كدام سلسله حكومتي چنگيزخان به ايران حمله كرد؟
1- آل بويه
2- سلجوقي
3- غزنوي
4- خوارزمشاهيان



درس بيست و يكم
تمدن وفرهنگ ايران بعد از اسلام
تا قرن نهم هجري
سير تمدن و فرهنگ تا عصر صفويه:
- دوره انتقال
- اقتدار حكومتهاي ايراني
- ضعيف شدن تمدن اسلامي

نظام حكومتي و تشكيلات اداري واوضاع اجتماعي در اين عصر:
1- عوامل شكل گيري حكومتهاي محلي
2- نقش زنان در حكومت
3- ديوان اشراف
4- اوضاع دين
5- زندگي اقتصادي و اجتماعي
6- علوم در اين عصر:
- دين ومدرسه
- پزشكي
- رياضي ونجوم
- تاريخ نويسي


سوال تشريحی:
وضعيت دين در عصر صفويه چگونه بود؟

سوال تست:
در زمان کدام شاه صفويه ايران به برتری علمی رسيد؟
1- شاه اسماعيل
2- شاه عباس
3- شاه طهماسب
4- سلطان حسين

قرون وسطي/استعمارگري

اروپا در قرون وسطي

1- نظام فكري كليسا

2- اوضاع اجتماعي اروپا در قرون وسطي:
الف- نظام فئوداليسم
ب- قشر شواليه
ج- جايگاه كليسا

3- اوضاع سياسي اروپا در نيمه اول قرون وسطي

سوال تشريحي:
نظام فؤداليسم را بيان کنيد .

سوال تست:
چه کساني عليه فؤدالها قيام کردند؟
1- شاهزادگان
2- بورژوازي
3- زمين داران
4- گزينه 1و2


جنگ هاي صليبي
1- زمينه‌هاي ايجاد جنگ صليبي:
1- انتظار ظهور مسيح (ع)
2- افزايش جمعيت اروپا
3- پيشرفت مسيحيان در اندلس (اسپانيا)

2- نخستين جنگهاي صليبي:
1- جنگ اول تصرف بيت المقدس توسط صليبيون
2- جنگ دوم كه پيشرفتي براي آنان نداشت
3- ايوبيان باغلبه بر آل زنگي و فاطميان به قدرت رسيدند
4- جنگ چهارم و پنجم در اروپا جريان پيدا كرد
5- ديگر جنگ‌ها

3- بهره‌گيري اروپاييان از تمدن اسلامي

سوال تشريحي:
جنگ اول صليبي را تشريح کنيد .

سوال تست:
کدام منطقه اروپا در تصرف مسلمانان بود؟
1- ايتاليا
2- آلمان
3- اسپانيا
4- يونان



درس بيست و چهار
رنسانس در اروپا
رشد شهرنشيني
افزايش قدرت پادشاه
تحولات سياسي و شكل گيري دولت‌هاي مركزي
رنسانس علمي و فرهنگي دراروپا

سوال تشريحي :
نقش شهرنشيني در رنسانس اروپا چه بود؟

سوال تست :
رنسانس در چه قرني رخ داد؟
1-قرن 15
2-قرن 16
3-قرن 17
4-قرن 18


اكتشافات جغرافيايي
1- تحول در دانش جغرافيايي بشر
2- رشد دريانوردي
3- ورود پرتغال به مناطق شرق
4- ورود اسپانيا به قاره آمريكا
5- عصر استعمارگري


عصر استعمارگري
دليل پيروزي استعمارگران
تقسيم مستعمرات
مهاجرت اروپاييان
پيدايش ملتهاي جديد
پيدايش کشورهاي جديد


سؤال تشريحي:
دليل برتري اروپاييان در عصر اکتشافات چه بود؟

سؤال تستي:
تقسيم جهان ميان اسپانيا و پرتغال چگونه صورت گرفت؟
1- جنگ ميان اين دو
2- دستور پاپ
3- با هماهنگي انگلستان
4- هر سه مورد